Si ta përdorim inteligjencën artificiale në mënyrë të sigurt? Këshillat e ekspertëve
E Mërkurë 18 Mars 2026, 17:05
Dritare.net
Tre vjet pas prezantimit të ChatGPT, përdorimi i mjeteve të inteligjencës artificiale është ndarë në dy grupe kryesore: ata që refuzojnë t’i përdorin dhe ata që i përdorin çdo ditë. Një studim i Pew Research Center në vitin 2025 tregoi se një e treta e të rriturve amerikanë kanë përdorur ChatGPT, përfshirë 58% të të rinjve nën 30 vjeç, një rritje e ndjeshme krahasuar me dy vite më parë.
Ekspertët nënvizojnë se kjo ndarje, midis përdoruesve të angazhuar dhe atyre që shmangin AI-në e bën të domosdoshme diskutimin mbi mënyrat më të përgjegjshme të përdorimit të këtyre teknologjive. Ata këshillojnë që AI-ja të përdoret si një partner për idetë, organizimin dhe planifikimin, por jo si zëvendësues i gjykimit dhe vendimmarrjes njerëzore.
Si të përdoret AI në mënyrë të përgjegjshme:
Brainstorming dhe organizimi i projekteve – Mjetet e AI-së janë të dobishme për të gjeneruar ide dhe për të ndarë projekte në hapa të realizueshëm. Catherine Goetze, krijuese përmbajtjesh dhe edukatore AI, e konsideron AI-në si një “partner mendimi” që ndihmon të thyesh bllokimet kreative, por thekson se përdoruesi duhet të vazhdojë të mbështetet në gjykimin dhe eksperiencën e tij.
Hulumtime dhe përmbledhje informacioni – AI-ja mund të japë një pasqyrë të literaturës ekzistuese dhe burimeve të ndryshme, duke përmbledhur informacionin në raporte të hollësishme. Mjetet si Claude, ChatGPT dhe Perplexity ofrojnë funksione të hulumtimit të thellë, duke ndihmuar përdoruesin të identifikojë burimet kryesore dhe të planifikojë hapat e mëtejshëm. Megjithatë, ekspertët nënvizojnë se puna reale duhet të bëhet vetë nga përdoruesi.
Mësimi i aftësive të reja dhe hobi – AI-ja mund të ndihmojë përdoruesit të eksplorojnë interesa të reja, të përballojnë barriera të ndryshme dhe të fillojnë projekte ose aktivitete të reja. Ella Hafermalz, studiuese e ndikimit të AI-së në punë, tregon se e përdor për të mësuar për kopshtarinë, investime dhe ide gatimi, duke e konsideruar AI-në si një nisje fillestare për mësim dhe zhvillim personal.
Organizimi i informacionit – Pasi të keni mbledhur informacion, AI-ja mund të ndihmojë në strukturimin e tij, duke identifikuar tema, krijuar përmbledhje ose linja kohore. Për shembull, aplikacioni NotebookLM i Google-it përdoret për të organizuar dokumente dhe shënime personale, pa u mbështetur në të gjithë uebin.
Si të maksimizoni rezultatet – Ekspertët këshillojnë të përdoret gjuhë e qartë dhe të jepen sa më shumë kontekste, por theksi është te interaktiviteti: biseda “mbrapsht e përpara” me AI-në, dhe përdorimi i pyetjeve për të thyer bllokimet mendore, mund të sjellë rezultate më të mira.
Kujdes me AI-në – Nuk duhet besuar verbërisht çdo gjë që AI prodhon. Ai mund të përhapë informacione të pasakta ose të krijojë të dhëna false. Goetze rekomandon kontrollimin e burimeve, datave dhe lidhjeve të përdorura nga AI-ja.
Rreziqet e përdorimit të gabuar – Ekspertët paralajmërojnë kundër përdorimit të AI-së si një “shkop kreativ” për të zëvendësuar mendimin njerëzor, si dhe kundër mbështetjes së tepërt që mund të çojë në varësi. Hafermalz sugjeron që çdo përdorim të ketë një qëllim të qartë dhe të rritet gradualisht niveli i kompleksitetit, duke ruajtur kontrollin mbi procesin.
Në përfundim, AI-ja duhet parë si një mjet që ndihmon përdoruesin të përparojë, jo si një burg që e mban peng. AI ofron mundësi të mëdha për brainstorming, mësim dhe organizim, por përdoruesi mbetet gjithmonë autoriteti përfundimtar./dritare.net
