Nga David Robson, BBC
Në një botë që ndryshon me ritme të jashtëzakonshme, shumë njerëz ndihen të mbingarkuar nga teknologjia, inteligjenca artificiale dhe presioni i jetës moderne. Megjithatë, sipas neuroshkencëtares Hannah Critchlow, truri i njeriut ka ende potencial të jashtëzakonshëm për t’u përshtatur dhe për të "dhënë" në shekullin XXI.
Në librin e saj The 21st Century Brain, Critchlow shpjegon se aftësitë më të rëndësishme të së ardhmes nuk do të jenë vetëm teknike, por edhe njerëzore: empatia, kreativiteti, fleksibiliteti mendor dhe aftësia për të përballuar pasigurinë.
Truri ynë nuk është i vjetëruar
Edhe pse struktura e trurit tonë është pothuajse e njëjtë me atë të njerëzve të Epokës së Gurit, kjo nuk do të thotë se jemi të papërgatitur për kohët moderne. Përkundrazi, truri ka një aftësi të madhe për t’u përshtatur, për të krijuar lidhje të reja nervore dhe për të mësuar gjatë gjithë jetës.
Sipas Critchlow, sfida kryesore sot është të mësojmë si ta përdorim këtë potencial në mënyrën më të mirë.
Inteligjenca emocionale – aftësia që po bëhet më e rëndësishme
Në një epokë ku inteligjenca artificiale mund të kryejë shumë detyra teknike, aftësitë njerëzore marrin më shumë vlerë. Inteligjenca emocionale dhe empatia janë ndër faktorët më të rëndësishëm për suksesin, marrëdhëniet dhe mirëqenien psikologjike.
Psikologu Jamil Zaki thekson se gjithçka fillon nga vetë-dhembshuria. Kur njerëzit mësojnë të kuptojnë emocionet e tyre dhe të jenë më të butë me veten, ata bëhen më të kuptueshëm edhe ndaj të tjerëve.
Kjo aftësi pritet të jetë thelbësore në të ardhmen, ku bashkëpunimi dhe komunikimi do të kenë gjithnjë e më shumë rëndësi.
Lidhja e habitshme mes zorrëve dhe sjelljes
Një nga idetë më interesante që paraqet Critchlow është lidhja mes mikrobiomës së zorrëve dhe sjelljes njerëzore.
Një studim i realizuar nga Hilke Plassmann tregoi se njerëzit që kishin një mikrobiomë më të larmishme pas përdorimit të probiotikëve dhe prebiotikëve shfaqnin më shumë altruizëm dhe gatishmëri për të ndihmuar të tjerët.
Kjo ndodh sepse zorra komunikon vazhdimisht me trurin përmes nervit vagus, ndërsa bakteret e dobishme ndikojnë në prodhimin e neurotransmetuesve që formojnë emocionet dhe sjelljen tonë.
Kreativiteti lind kur mendja qetësohet
Sipas neuroshkencës, kreativiteti nuk vjen gjithmonë gjatë punës intensive. Shpesh, idetë më të mira lindin kur mendja është e qetë.
Critchlow shpjegon se rreth 20% e kohës sonë kalon e përhumbur në mendime, moment kur truri lidh ide dhe kujtime në mënyra të reja. Ecjet në natyrë, relaksimi dhe gjumi ndihmojnë shumë këtë proces.
Historikisht, shumë shpikje dhe ide të mëdha kanë lindur në momente qetësie:
Arkimedi pati momentin e tij “Eureka” në vaskë;
Ushtrimet fizike dhe energjia e trurit
Një tjetër element thelbësor për një tru të shëndetshëm është aktiviteti fizik. Ushtrimet ndihmojnë krijimin e neuroneve të reja dhe përmirësojnë fleksibilitetin mendor.
Critchlow i kushton rëndësi edhe “bioenergjitikës”, që lidhet me mënyrën si mitokondritë – “centralet energjetike” të qelizave – prodhojnë energji për trurin.
Për këtë arsye, ajo rekomandon:
aktivitet fizik të rregullt,
gjumë cilësor,
dhe ushqim të shëndetshëm me pak sheqer dhe pak ushqime të përpunuara.
Frika nga ndryshimi është normale
Në fund, Critchlow kujton se njerëzit gjithmonë kanë pasur një marrëdhënie të ndërlikuar me ndryshimin. Nga njëra anë, truri ynë kërkon siguri; nga ana tjetër, ne kemi natyrshëm dëshirë për të eksploruar.
Prandaj, ndjenja e pasigurisë në kohët moderne është krejt normale. Çelësi nuk është ta shmangim ndryshimin, por të zhvillojmë aftësitë që na ndihmojnë të përshtatemi me të.
Në shekullin XXI, ndoshta “superfuqia” më e madhe nuk do të jetë inteligjenca artificiale, por aftësia njerëzore për të menduar në mënyrë krijuese, për të ndjerë empati dhe për të vazhduar të mësojmë./L.F-dritare.net
