Vaji i ullirit dhe truri. Çfarë tregon studimi i fundit!
E Diel 12 Prill 2026, 20:08
Dritare.net
Vaji i ullirit është prej kohësh një nga shtyllat e dietës mesdhetare dhe njihet për përfitimet e tij për zemrën. Por studime të reja tregojnë se ai mund të ketë një rol të rëndësishëm edhe në mbrojtjen e trurit dhe ngadalësimin e rënies njohëse.
Sipas një analize të publikuar në revistën shkencore New Scientist, jo të gjithë vajrat e ullirit janë të njëjtë për shëndetin e trurit. Diferenca kryesore qëndron tek niveli i përpunimit të tyre.
Vaji ekstra-virgjër, më i pasuri me përbërje mbrojtëse
Vaji ekstra-virgjër i ullirit konsiderohet forma më e pastër dhe më pak e përpunuar e vajit të ullirit. Ai prodhohet duke shtypur ullinjtë mekanikisht, pa procese të forta industriale, çka ruan një sasi të lartë polifenolesh.
Këto përbërje bioaktive veprojnë si antioksidantë të fuqishëm që:
• mbrojnë qelizat nga dëmtimi oksidativ
• ulin inflamacionin në organizëm
• neutralizojnë radikalet e lira
• dhe ndihmojnë në mbrojtjen e sistemit nervor.
Shkencëtarët besojnë se pikërisht këto përbërje janë arsyeja pse vaji i ullirit lidhet me një rrezik më të ulët të demencës.
Studime të mëdha konfirmojnë efektin
Një studim i madh i publikuar në vitin 2024, që analizoi të dhënat e më shumë se 92 mijë personave, tregoi se njerëzit që konsumonin rregullisht vaj ulliri kishin rrezik më të ulët për të vdekur nga demenca krahasuar me ata që nuk e përdornin.
Edhe një tjetër studim me 656 persona të moshës 55–75 vjeç, të cilët kishin probleme metabolike, tregoi se pjesëmarrësit që konsumonin vaj ulliri virgjër kishin përmirësime në disa funksione njohëse. Ndërsa ata që përdornin vaj ulliri të zakonshëm kishin një rënie më të shpejtë të funksionit të trurit.
Studiuesit sugjerojnë se një nga arsyet mund të jetë edhe ndikimi në mikrobiomën e zorrëve, pasi vaji ekstra-virgjër rrit diversitetin e baktereve të dobishme.
Sa vaj ulliri duhet konsumuar?
Në studime të tjera të dietës mesdhetare, pjesëmarrësit janë inkurajuar të konsumojnë rreth 4–5 lugë gjelle vaj ulliri në ditë, një sasi që lidhet me përfitime për zemrën dhe për trurin.
Ekspertët theksojnë se, megjithëse të gjitha llojet e vajit të ullirit janë të dobishme për shëndetin kardiovaskular, vaji ekstra-virgjër mbetet zgjedhja më e mirë për mbrojtjen e trurit, për shkak të përmbajtjes më të lartë të përbërjeve mbrojtëse.
Një zgjedhje e thjeshtë për shëndetin
Në përfundim, studiuesit sugjerojnë se një ndryshim i vogël në dietë – zgjedhja e një vaji ulliri ekstra-virgjër cilësor – mund të jetë një mënyrë e thjeshtë për të mbështetur shëndetin e trurit në afatgjatë.
Burimi: New Scientist, 11 prill 2026 – Helen Thomson, “What kind of olive oil is best for the brain?”
