Djemtë e veriut që lanë emigrimin për fermat e lopëve!
Saturday 18 July 2026, 18:06
Dritare.net
Sektori i bujqësisë dhe blegtorisë në Shqipëri po përjeton një transformim të thellë, të udhëhequr nga individë që kanë lënë pas emigracionin për të investuar në vendin e tyre. Gazetarja Rudina Xhunga udhëtoi këtë herë në Shkodër, në fshatrat Trush dhe Barbullush, ku zbuloi një model të ri të zhvillimit rural që ndërthur traditën familjare me teknologjinë më të fundit evropiane. Kjo qasje po ndryshon jo vetëm peizazhin ekonomik të rajonit, por edhe mentalitetin e një gjenerate të tërë rreth vlerës së punës në tokën e tyre.
Historia fillon me rikthimin e emigrantëve shqiptarë nga shtete si Italia dhe Gjermania. Mondi Gjondrekaj nga ferma Gjondrekaj i tregon gazetares se ideja për të ngritur një fermë moderne lindi pikërisht gjatë periudhës së tij të emigrimit në Torino. Një këshillë e thjeshtë nga një sipërmarrës italian, për të mos shpenzuar jetën duke punuar për të tjerët, por për të ndërtuar diçka në vendin e tij, shërbeu si katalizator për një nga investimet më të suksesshme në rajon. Fillimet ishin modeste.
Babai i Mondit e kishte nisur aktivitetin në vitin 1992 me vetëm dy krerë lopë. Përmes një pune të palodhur dhe riinvestimit të vazhdueshëm të fitimeve, ferma sot numëron rreth 500 krerë në total, duke përfshirë lopë mjelëse të racës Holstein, viça dhe rritje për mish. Ky shkallëzim i biznesit nuk ka ardhur rastësisht, por si rezultat i një vizioni të qartë dhe mbështetjes së institucioneve financiare. Partneriteti me bankat, siç theksohet nga vetë fermeri, ka qenë thelbësor për të siguruar kapitalin e nevojshëm për zgjerim, duke provuar se bujqësia është një sektor plotësisht i bankueshëm kur menaxhohet me profesionalizëm. Prodhimi ditor i qumështit në këtë fermë arrin në rreth 8,000 litra, duke e bërë atë një furnizues kyç për kompani të mëdha përpunuese në vend. Ky integrim në zinxhirin e vlerës shton sigurinë e biznesit dhe garanton një treg të qëndrueshëm për produktet.
Por ajo që e bën këtë histori vërtet unike është kalimi nga një model tradicional në atë që ekspertët e quajnë 'Smart Farming' ose ferma inteligjente. Në këtë pikë, ndërhyrja e ekspertizës së huaj ka qenë vendimtare. Kompania ndërkombëtare Austria Praemix ka sjellë në Shqipëri standardet më të larta të menaxhimit blegtoral. Përmes përfaqësuesve të tyre, fermat po implementojnë sisteme monitorimi me çipa për çdo kafshë. Kjo teknologji lejon kontrollin në kohë reale të shëndetit, ushqyerjes dhe prodhimtarisë së secilës lopë, duke optimizuar kostot dhe maksimizuar fitimet. Dietat ushqimore janë të personalizuara bazuar në analiza të detajuara laboratorike, çka siguron jo vetëm sasi më të madhe qumështi, por edhe cilësi superiore dhe shëndet të mirë të tufës. Përtej aspektit teknologjik, një tjetër dimension thelbësor i këtij suksesi është struktura organizative e fermave, e cila shpesh bazohet në bashkëpunimin e ngushtë familjar.
Në fermën "Shelqetja" në Barbullush, tre vëllezër kanë ndërtuar një model menaxhimi që ngjason me një korporatë të mirëfilltë, ku secili ka një rol të specializuar. Njëri prej vëllezërve, Antoni, është trajnuar nga organizata gjermane GIZ dhe ekspertë evropianë për kujdesin specifik të thundrave të kafshëve, një aspekt jetik për shëndetin e tyre. Vëllai tjetër, merret ekskluzivisht me inseminimin artificial dhe menaxhimin e ushqimit, ndërsa i treti mbikëqyr procesin e mjeljes dhe operacionet e brendshme. Kjo ndarje e punës ka rritur efiçencën në nivele maksimale. Ferma e tyre ka rreth 250 krerë dhe prodhon 3,500 litra qumësht në ditë, me plane ambicioze për t'u zgjeruar ndjeshëm në vitet e ardhshme. Plani i tyre parashikon ndërtimin e stallave të reja dhe rritjen e prodhimit në rreth 10 ton qumësht në ditë.
Historia e këtyre fermave ngre gjithashtu pyetje të rëndësishme mbi të ardhmen e punës në Shqipëri dhe fenomenin e migrimit të trurit. Në një kohë kur shumë të rinj kërkojnë mundësi jashtë vendit, këta sipërmarrës theksojnë se bujqësia ofron mundësi të jashtëzakonshme për ata që janë të gatshëm të punojnë fort dhe të adoptojnë metoda shkencore. Ata nuk hezitojnë të përfshijnë brezin e ri, duke dërguar fëmijët e tyre në universitete për të studiuar ekonomi dhe agrikulturë, me synimin e qartë që ata të marrin drejtimin e bizneseve në të ardhmen. Ky planifikim i trashëgimisë siguron vazhdimësinë e fermave dhe garanton që investimet miliona euroshe të mos mbeten pa zot. Përfshirja e të gjithë anëtarëve të familjes, përfshirë gratë të cilat luajnë një rol kritik në pastrim, mjelje dhe mirëmbajtje, tregon se ky është një model gjithëpërfshirës zhvillimi. Sfidat mbeten, duke filluar nga nevoja për veterinerë të kualifikuar, menaxhimi i tokave me qira për bazën ushqimore, e deri te luhatjet e çmimeve të tregut.
Megjithatë, siç vëzhgon edhe eksperti austriak, Thomas Riegler nga Austria Praemix, Shqipëria është një treg në rritje të shpejtë me një potencial të jashtëzakonshëm të pashfrytëzuar. Përkushtimi i këtyre fermerëve për të qëndruar në vendin e tyre, për të ngritur standardet dhe për të ndërtuar ekonomi të mirëfillta lokale, është një dëshmi e qartë se ëndrra e suksesit nuk gjendet domosdoshmërisht përtej kufijve. Në fund të ditës, siç shprehen vetë vëllezërit, ferma nuk mund të mbahet vetëm; ajo kërkon bashkim, sakrificë dhe një dashuri të thellë për tokën, një leksion që po ridimensionon sektorin rural të Shqipërisë./dritare.net
