Cili është pakti mes Ramës dhe Berishës! Flasin Arbër Hitaj & Ben Andoni!
Dritare.net

Peizazhi politik në Shqipëri po kalon nëpër një fazë të ndërlikuar tranzicioni të brendshëm, ku si mazhoranca ashtu edhe opozita po përballen me kriza identiteti, mungesë rinovimi dhe lëvizje taktike që synojnë mbajtjen e status quo-së. Në një analizë të thelluar të zhvillimeve më të fundit, ekspertët e politikës dhe gazetarët Arbër Hitaj dhe Ben Andoni kanë zbërthyer me detaje prapaskenat e lëvizjeve të Sali Berishës brenda Partisë Demokratike (PD), qasjen e kryeministrit Edi Rama ndaj kundërshtarëve të tij, si dhe performancën zhgënjyese të partive të reja që synonin të thyenin monopolin e partive tradicionale.
Një nga çështjet më të nxehta të debatuara është strategjia aktuale e Sali Berishës. Sipas analistit Arbër Hitaj, Berisha ka adoptuar një qasje thellësisht radikale me qëllim që të çimentojë pushtetin e tij absolut brenda oborrit të Partisë Demokratike. "Në krye të herës ka qenë një tezë e cila fokusin kryesor e ka patur gjithmonë oborrin e Partisë Demokratike, pra nuk ka qenë asnjëherë objektivi zyra e kryeministrit," thekson Hitaj. Ai shton se retorika e ashpër dhe përjashtimi i zërave kritikë janë instrumente të llogaritura për të mbajtur rreth vetes një bërthamë besnikësh.
Ky radikalizim nuk synon të tërheqë elektoratin gri, i cili është jetik për të fituar zgjedhjet kombëtare, por shërben për të blinduar pozitat e Berishës dhe enturazhit të tij para zgjedhjeve të brendshme të partisë në maj të vitit të ardhshëm. Nga ana tjetër, Ben Andoni vë në dukje se kjo situatë brenda opozitës i konvenon plotësisht kryeministrit Edi Rama. Ai ngre hipotezën e një "pakti të nënkuptuar" ku asnjëra palë nuk rrezikon thelbësisht pozitat e tjetrës. "Është një pakt i nënkuptuar që ta ruajmë njëri-tjetrin deri në atë pikë sa ti nuk kërcënon pozitat e mia në pushtet, dhe pozitat e mia në opozitë," argumenton paneli.
Kjo ndërvarësi politike krijon një teatër absurd për publikun, ku akuzat e rënda dhe thirrjet për revolucion nga ana e opozitës nuk përkthehen në një rrezik real për mazhorancën socialiste, por thjesht ushqejnë militantët e mbetur. Një moment kritik në këtë analizë është rasti i ish-deputetit demokrat Ervin Salianji. Dënimi i tij me burgim dhe përjashtimi i tij mekanik nga mundësia për të garuar për kreun e PD-së shihet nga analistët jo si një rastësi, por si një eleminim i qëllimshëm i një rivali potencial. Salianji, i cili kishte arritur të ndërtonte një profil të fortë publik, të grumbullonte mbështetës të rinj dhe të kishte një grup deputetësh pro tij, përbënte një rrezik për trashëgiminë e Berishës.
"Asnjë mbret nuk ka qejf ta shikojë vrasësin e tij në oborr," shprehet Hitaj, duke e krahasuar metodën e largimit të Salianjit me lëvizje të stilit bolshevik. Berisha nuk lejon rritjen e asnjë figure që nuk është totalisht e kontrolluar prej tij, duke e dënuar partinë me tkurrje të vazhdueshme. Ndërsa dy partitë e mëdha merren me mbijetesën dhe konsolidimin e radhëve të tyre, një hapsirë e madhe u hap për partitë e reja. Megjithatë, ashtu siç vërejnë analistët, lëvizjet e drejtuara nga figura si Adriatik Lapaj, Arlind Qori apo Agron Shehaj kanë dështuar të kthehen në alternativa serioze. Për Lapajn, dështimi lidhet me paqartësinë ideologjike dhe keqmenaxhimin e kapitalit politik të rreth 70 mijë votave të marra nga nisma e mëparshme. Partitë e reja shpesh kanë degjeneruar në organizime nepotike, ku anëtarët e familjes emërohen në lista deputetësh, duke zhgënjyer thellësisht atë segment të shoqërisë që kërkonte një model të ri politik.
Për Agron Shehajn dhe partinë e tij "Mundësia", kritika është e drejtpërdrejtë: politika nuk mund të jetë thjesht një "hobi i milionerëve". Edhe pse ka arritur të ofrojë një program të djathtë dhe njerëz të shkolluar mirë, qasja e Shehajt shpesh duket artificiale. Ai përpiqet të luajë kartën e anti-oligarkisë, por kjo bie ndesh me profilin e tij si një biznesmen i pasur. Mungesa e karizmës dhe tendenca për t'u shfaqur si një "one-man show" ia kufizojnë rritjen. Së fundmi, vëmendja zhvendoset tek Partia Socialiste dhe beteja e heshtur e brendshme për Bashkinë e Tiranës.
Edi Rama ka centralizuar pushtetin, duke shpërfillur shpesh zërat alternativë, por sfidat elektorale mbeten të mëdha. Përflitet se Ogerta Manastirliu mund të jetë kandidatja e PS-së për Tiranën, një figurë që analistët e shohin të dobët në aspektin e komunikimit publik dhe të pafuqishme për të frymëzuar elektoratin kompleks të kryeqytetit. Në këtë kontekst, vetëofrimi i Erion Braçes shihet si një lëvizje e zgjuar politike. Braçja, i cili ka provuar gjithë hierarkinë e pushtetit dhe konsiderohet një politikan i lëvizshëm që ruan lidhjet me bazën, mund të jetë alternativa e nevojshme për një metropol ku elektorati është i ndërgjegjshëm, i pavarur nga burokracia shtetërore dhe kërkon llogaridhënie reale. Në përfundim, peizazhi politik shqiptar i vitit 2024 ngjason më shumë me një fushë shahu ku lojtarët kryesorë janë më të interesuar të mbrojnë mbretin e tyre brenda kështjellës, sesa të fitojnë territor të ri.
Opozita ka zgjedhur rrugën e mbijetesës së kupolës së saj duke flijuar përtëritjen, partitë e reja nuk kanë dëshmuar pjekurinë e nevojshme për të mbushur vakumin, ndërsa mazhoranca vazhdon të qeverisë e pashqetësuar, duke u përballur vetëm me hijet e apatisë së saj të brendshme.