Nëse lufta mbaron, kur do të kthehet gjithçka në normalitet!
E Martë 21 Prill 2026, 08:08
Dritare.net
Nëse lufta po mbaron vërtet, pyetja logjike nga kushdo që ka mbushur një rezervuar benzine gjatë muajit të kaluar është: Kur do të kthehen çmimet aty ku ishin para luftës?
Jo së shpejti. Pothuajse me siguri jo këtë vit. Ndoshta kurrë.
Shumë gjëra do të duhej të ndodhnin më parë, dhe arritja e paqes së qëndrueshme me një vend që Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli e bombarduan me javë të tëra, është vetëm fillimi.
“Mos prisni një kthim në çmimet e para luftës”, tha për CNN Joe Brusuelas, kryeekonomist në RSM US.
Çfarë ndodh më pas?
Hapi i parë: Pastrimi i bllokimeve të ngushticës. Kjo do të kërkojë shumë kohë, pasi anijet cisternë lëvizin aq shpejt sa mund të ngasësh një biçikletë.
Së pari, rreth 128 anijet cisternë të bllokuara në ngushticë duhet të largohen, duke transportuar me vete rreth 160 milionë fuçi naftë, sipas Capital Economics. Kjo do t'u hapë rrugë anijeve cisternë të zbrazëta që të hyjnë në ngushticë, të ngarkohen dhe të nisen përsëri.
Një kthim në kapacitetin e plotë të tranzitit të cisternave mund të zgjasë deri në tre muaj, sipas Victoria Grabenwöger, analiste e lartë e naftës në Kpler.
Hapi i dytë: Zvogëlimi i rezervave . Anijet bosh do të tërheqin së pari naftën nga depot që janë mbushur sepse prodhuesit nuk kishin ku tjetër ta vendosnin atë.
Kjo duhet të zvogëlojë një pjesë të kohës që përndryshe do të duhej për të rinisur pompat. Por inventarët më të plotë se zakonisht do të vonojnë megjithatë rikthimin e prodhimit të naftës në kapacitet të plotë.
Hapi i tretë: Rinisja e prodhimit. Puset e naftës në Lindjen e Mesme u mbyllën kryesisht gjatë luftës. Rinisja e prodhimit nuk është si të shtypësh një buton. Është një sfidë komplekse inxhinierike që përfshin fizikë serioze dhe punë deri në disa javë.
Prodhimi do të duhet të rifillojë ngadalë për të siguruar që rezervuarët e naftës bruto të mos shemben, duke kërkuar shpime të reja dhe riparime të konsiderueshme. Uji dhe gazi i injektuar në puse duhet të ribalancohen, gjë që është një çështje e ndërlikuar.
Meqenëse puset në rajon janë të mëdha dhe afër njëri-tjetrit, rifillimi i prodhimit do të kërkojë koordinim të konsiderueshëm midis kompanive dhe vendeve për të siguruar që presioni i ujit dhe gazit të injektuar të mbetet i qëndrueshëm në shumë puse.
Hapi i katërt: Kryerja e riparimeve. Një numër rafinerish, prodhuesish të gazit natyror dhe disa prodhuesish të naftës u dëmtuan gjatë luftës. Disa riparime në infrastrukturën kritike të dëmtuar mund të zgjasin me vite për t'u përfunduar, thanë kompanitë e naftës.
Ka shumë naftë që duhet të rikthehet në prodhim: 12 milionë fuçi në ditë prodhim bruto dhe 3 milionë fuçi produkte të rafinuara nafte janë mbyllur në të gjithë Lindjen e Mesme -kryesisht në Arabinë Saudite dhe Irak, sipas Kpler. Kjo nuk është një detyrë e lehtë.
Pyetjet e mëdha
E gjithë kjo supozon se lufta ka mbaruar dhe nuk ka ndërprerje të mëtejshme në ngushticë. Dhe të gjithë e dimë se çfarë ndodh kur supozon…
Javët e fundit kanë parë shumë falsifikime paqeje, duke i bërë tregtarët të mbajnë çmimet e naftës lart. Skepticizmi mbetet: Pavarësisht rënies së naftës me më shumë se 8% të premten, çmimet e naftës së papërpunuar Brent mbeten mbi 90 dollarë - rreth 20 dollarë më të larta se sa ishin para fillimit të luftës.
Tregtarët do të ndjekin se si do të zhvillohet situata gjatë disa javëve dhe muajve të ardhshëm për të parë nëse Irani është vërtet gati të heqë dorë nga ngushtica karta e fortë që kishte përdorur për të maksimizuar ndikimin ekonomik mbi Shtetet e Bashkuara. Nëse po, a do të ndalojë Irani të vendosë taksa për anijet që kalojnë nëpër të? A do të vazhdojë administrata të bllokojë naftën iraniane, apo do t'i nënshtrohet kërkesës së Iranit që bllokada të hiqet si një pararendës i paqes?
Gjithashtu, kompanitë e transportit detar do të duhet të ndihen rehat kur kalojnë anijet e tyre nëpër ngushticë. Kompanitë e sigurimeve kanë rritur çmimet e mbulimit detar me mijëra pikë përqindjeje dhe mund të mos jenë të gatshme të ofrojnë mbulim të përballueshëm ndërsa situata mbetet e pasigurt. Lloyd's i Londrës nuk pranoi të komentojë.
Irani kishte kërcënuar se do ta minonte ngushticën dhe të premten i kishte udhëzuar anijet të kalonin nëpër një rrugë të caktuar - dhe vetëm nëse merrnin leje për të kaluar. Anijet mund të mos jenë të gatshme ta marrin përsipër këtë rrezik.
Grabenwöger tha se tankerët mund të fillojnë të testojnë ujërat gjatë disa javëve të ardhshme për të siguruar që operacionet të mund të rifillojnë pa incidente. Kompanitë ndoshta do të kërkojnë eskorta detare dhe koordinim për të garantuar sigurinë.
Nga ana tjetër, gjiganti i transportit detar Maersk tha se nuk ka bërë ndryshime në udhëzimet e tij për anijet që kur Trump njoftoi rihapjen e ngushticës, por tha se kjo mund të ndryshojë ndërsa situata zhvillohet.
Çfarë do të ndodhë me çmimet e naftës dhe gazit?
Tregtarët do të përpiqen të testojnë një nivel të ri minimal për çmimin e papërpunuar ndoshta afër 80 dollarëve por jo shumë më të ulët se kaq, tha Dan Pickering, themelues dhe drejtor investimesh në Pickering Energy Partners.
“Dyshoj se do të ketë probleme që e bëjnë këtë një treg shumë të paqëndrueshëm”, tha ai.
Tregu i kontratave me afat tani parashikon që çmimet e naftës Brent të jenë rreth 77 dollarë deri në fund të vitit - duke mos u kthyer në çmimet e para luftës deri në vitin 2029. Historikisht, Brent duhet të jetë në rangun 60 dollarë për benzinë me çmim 3 dollarë për galon, vuri në dukje Michael Green, strateg kryesor në Simplify Asset Management. Tregu nuk parashikon që kjo të ndodhë deri në vitin 2030.
Sa më gjatë të zgjasë kjo paqe dhe sa më shumë prova se prodhimi po rifillon, aq më të ulëta mund të jenë çmimet e naftës
Por këto janë shumë "nëse".
“Do të ndiheshim më të sigurt në perspektivën e një marrëveshjeje paqeje nëse do të dëgjonim sinjale pozitive nga të dyja palët, sigurisht”- tha Thierry Wizman, strateg global i FX dhe normave të interesit në Macquarie Group. “Besimi në rritjen e tregut, në këtë pikë kyçe, kërkon besim vetëm te Trump.”/CNN
