Pse protestat në Shqipëri nuk sjellin ndryshim! Flet Marenglen Kasmi!
Monday 22 June 2026, 20:08
Dritare.net
Në një analizë të thellë dhe të detajuar në emisionin Shqip nga Dritan Hila në DritareTV, historiani dhe profesori i njohur Marenglen Kasmi ka hedhur dritë mbi dinamikat komplekse të protestave të fundit në kryeqytet, duke i vënë ato në një peshore historike, sociale dhe politike. Intervista, e cila trajtoi evoluimin e një lëvizjeje që nisi me mbrojtjen e mjedisit dhe përfundoi në thirrje për revolucion politik, zbuloi shqetësime të thella mbi drejtimin që po merr shoqëria shqiptare dhe rreziqet e një pakënaqësie qytetare të pakanalizuar.
Nga flamingot te një 'Revolucion' pa program
Sipas historianit Kasmi, protestat në një sistem demokratik nuk janë thjesht të mirëpritura, por janë një tregues jetik i demokratizimit të jetës qytetare. Nisja e protestave me fokus në çështje mjedisore, e simbolizuar nga mbrojtja e flamingove në Zvërnec, fillimisht shfaqi shenja të një maturie të re në reagimin qytetar shqiptar. Kjo mungesë e reagimit qytetar kishte qenë një nga deficitet më të mëdha të 35 viteve të tranzicionit demokratik. Megjithatë, zhvillimi i mëvonshëm i ngjarjeve, sipas vëzhgimit të Kasmit, tregoi një devijim të ndjeshëm. Pasi harroi kauzën e flamingove, protesta u zhvendos në një kërkesë të paartikuluar për 'revolucion', duke kërkuar burgosjen e figurave politike, pa ofruar një platformë zgjidhjeje apo liderë që marrin përgjegjësi. Kjo mungesë organizimi dhe vizioni krijon atë që historiani e përkufizon si një "revolucion pa kokë", një turmë që rrezikon të rrëshqasë nga një lëvizje prodemokratike në një kaos të menaxhuar nga interesa dytësore.
Sindroma e revolucioneve të papërfunduara dhe paralelizmat historikë
Në këndvështrimin e tij historik, Kasmi tërheq një paralele trishtuese me të shkuarën e shtetit shqiptar. Gjatë 100 viteve të fundit, shqiptarët kanë dëshmuar një sërë revolucionesh të papërfunduara, nga Lëvizja e Qershorit e Fan Nolit deri te kryengritjet fshatare të vitit 1914 me Haxhi Qamilin. Çfarë e trishton historianin është fakti se, pavarësisht kalimit të një shekulli dhe modernizimit teknologjik e sipërfaqësor, mentaliteti thelbësor politik mbetet i pandryshuar. Nëse lexohen transkriptet e Parlamentit Shqiptar të viteve 1920, sipas Kasmit, gjuha, ndasitë dhe thelbi i problematikave janë po aq aktuale sa sot. Një rrezik i shtuar, paralajmëron ai, është infiltrimi i axhendave të huaja ose radikale në një lëvizje qytetare pa lidership. Prania e elementëve që grisën flamurin izraelit në shesh është një tregues i qartë se boshllëku i lënë nga mungesa e një drejtimi politik po mbushet nga rryma me prapavija të dyshimta, njëlloj si në vitin 1914 kur agjentura të huaja drejtuan pakënaqësinë ndaj Princ Vidit.
Eksporti i destabilitetit: Ndikimi i Vetëvendosjes në Tiranë
Një nga pikat më kritike të trajtuara gjatë intervistës ishte përfshirja e drejtpërdrejtë e Lëvizjes Vetëvendosje dhe elementëve të politikës kosovare në protestat e Tiranës. Ndërsa Kasmi e pranon dhe vlerëson si pozitive ndjeshmërinë emocionale dhe mbarëkombëtare mes shqiptarëve të Shqipërisë dhe Kosovës, ai e dënon ashpër ndërhyrjen e organizuar politike. Për të, vizita e zyrtarëve të lartë kosovarë dhe thirrjet e politikanëve të Tiranës për të sjellë protestues nga Prishtina përbëjnë një rrezik real të destabilitetit dhe një shkelje të pjekurisë institucionale. Kasmi akuzoi qeverinë e Albin Kurtit për një bojkotim dhe bllokim të bashkëpunimeve institucionale kombëtare, siç është rasti i dështimit për një Enciklopedi të përbashkët Shqiptare, ndërsa përdor Tiranën si fushëbetejë për interesa të ngushta politike. Kjo qasje, e parë dhe në Maqedoninë e Veriut e Luginën e Preshevës, rrezikon të defaktorizojë shqiptarët në tërësi.
Korrupsioni si pasqyrë e shoqërisë
Duke u ndalur te korrupsioni, i cili shërben shpesh si katalizator për pakënaqësitë popullore, Kasmi argumenton se problemi shkon shumë përtej godinave qeveritare. Pa justifikuar qeverinë, e cila mbart përgjegjësinë parësore për qeverisjen e pastër, ai vë në dukje se shoqëria shqiptare e ka ushqyer dhe normalizuar korrupsionin që nga sistemi i 'bakshishit' oriental, deri te ryshfetet e vogla në komunizëm, për të arritur në zhvatjen e hapur të ditëve të sotme. Është një paradoks qytetar, shton ai, të dalesh në shesh për të kërkuar fundin e korrupsionit qeveritar, ndërkohë që në përditshmëri po e njëjta shoqëri vazhdon të korruptojë çdo hallkë të sistemit, duke filluar nga zyrat më të ulëta e deri tek rryshfetet në spitale e shkolla. Shifrat tregojnë se numri i qytetarëve që denoncojnë korrupsionin e përditshëm pranë organeve si SPAK mbetet tmerrësisht i ulët.
Intelektualët dhe frika e fjalës së lirë
Pse intelektualët nuk flasin? Kjo ishte një nga pyetjet finale të trajtuara në intervistë. Kasmi thekson se klima e bullizmit virtual, linçimeve publike dhe 'kulturës së urrejtësve' ka dekurajuar zërat racionalë në Shqipëri. Ndryshe nga popujt fqinj, ku akademikët dhe njerëzit e letrave konsiderohen busulla orientuese gjatë krizave nacionale, në Shqipëri intelektuali që guxon të dalë jashtë rreshtit të turmës gjuhet me gurë nga pikëpamja morale dhe profesionale. Pavarësisht kostove personale të linçimit virtual, Kasmi e sheh si një detyrim moral e qytetar thënien e së vërtetës hapur, për të mos lejuar që e ardhmja e vendit t'i dorëzohet anarkisë dhe zhurmës mediatike. Kjo intervistë shërben si një dokument historik i rëndësishëm i kohës sonë, duke na kujtuar se ndryshimet e vërteta vijnë përmes kutive të votimit, reformave racionale dhe ngritjes së vetëdijes sociale, jo thjesht përmes zhurmës së padrejtuar nëpër bulevardet e kryeqytetit./dritare.net
