Si u mbrojt veriu i Shqipërisë gjatë Luftës së Ftohtë! Flet ish-komandanti
E Shtunë 11 Prill 2026, 18:06
Dritare.net
Në kohën e pikut të Luftës së Ftohtë, pozita gjeografike e Shqipërisë e vendoste atë në një rrethim të perceptuar nga të gjitha anët. Doktrina ushtarake e Enver Hoxhës, e cila i frikësohej si paktit të NATO-s ashtu edhe Traktatit të Varshavës, i kishte shndërruar kufijtë e vendit në kështjella të padepërtueshme. Ish-Komandanti i Divizionit të Shkodrës, Enver Gabaj, ka zbuluar dimensionet kolosale dhe shifrat tronditëse të organizimit ushtarak në veriun e Shqipërisë gjatë viteve të tij në komandë. Divizioni mbulonte një vijë fronti gjigante prej rreth 170 kilometrash, një perimetër i jashtëzakonshëm që shtrihej nga majat e thepisura të Thethit dhe Malësisë së Madhe në Dukagjin, e deri në bregdetin e Adriatikut në Rërën e Hedhur pranë Velipojës. Kjo gjeografi kërkonte jo vetëm burime masive njerëzore, por edhe një llogaritje të saktë taktike për t'i bërë ballë çdo ndërhyrjeje të befasishme.
Struktura njerëzore e këtij divizioni tregonte thelbin e termit 'Ushtri Popullore'. Në përditshmërinë e tij në kohë paqeje, divizioni numëronte një efektiv prezent prej rreth 5,400 vetash, nga të cilët 1,500 ishin kuadro—oficerë, nënoficerë dhe personeli i zyrave e llogaritarëve. Pjesa tjetër ishin ushtarë të shërbimit të detyrueshëm. Por, e vërteta e frikshme e gatishmërisë luftarake qëndronte tek forcat rezervë. Në rast të një agresioni të armatosur, brenda një kohe tepër të shkurtër, numri i forcave aktive rritej automatikisht në 24,000-25,000 burra. Dhe kjo nuk ishte e gjitha. Pas vijës së parë të frontit, ishin organizuar rreth 20,000 forca territoriale vullnetare në prapavijë. Çdo fshat kishte çetën e tij të armatosur, ku burrat e moshës 35-40 vjeç, të përgatitur me zborin ushtarak periodik, ruanin armët në shtëpi ose në qendrat e fshatit, të gatshëm për t'u aktivizuar në mbrojtje të vatrave të tyre. Përfshirja e rreth 4,000 nxënësve dhe studentëve nga shkollat e mesme, Instituti Pedagogjik dhe ai Bujqësor, të cilët bënin 15 ditë stërvitje ushtarake çdo vit, e bënte qytetin e Shkodrës një bazë ushtarake të pakalueshme.
Strategjia e mbrojtjes ishte ndërtuar kryesisht për të pritur një sulm masiv nga territori i Jugosllavisë në veri. Ndërkohë që propaganda shtetërore e kohës fliste pareshtur për 'imperialistët amerikanë' dhe 'social-imperialistët sovjetikë', Shtabi i Përgjithshëm kishte plane krejt të qarta reale. Ushtria shqiptare besonte se NATO apo trupat e paktit të Varshavës do të zbarkonin vetëm në rast të një tentative ruse për të dalë në detin Adriatik, gjë që do të shkaktonte një ndërhyrje kundërpërgjigjëse amerikane. Kërcënimi permanent konkret dhe real ishte ushtria e Jugosllavisë. Për t'i bërë ballë këtij sulmi, Divizioni i Shkodrës ishte i organizuar në dy breza të thellë mbrojtës të mbushur me bunkerë, transhe, dhe vendqëndrime artilerie të fortifikuara me beton të rëndë. Çdo brez kishte njerëz të caktuar me detyra specifike. Pas tyre ndodhej një brez i tretë rezervë, thellë në territor, i menaxhuar nga vullnetarët për të përballuar aerodesantët armiq që mund të hidheshin me parashuta.
Gabaj thekson një avantazh strategjik dhe jetik që Shqipëria gëzonte në atë kohë ndaj fqinjit të saj verior: praninë e popullsisë etnike shqiptare matanë kufirit. Kjo prani jo vetëm që krijonte një brez tampon demografik, por shërbente edhe si një burim i shkëlqyer informacioni dhe një vështirësi maksimale logjistike për çdo trupë jugosllave që do të tentonte të marshonte drejt jugut. Edhe pse ushtria jugosllave kishte kapacitete teknologjike për të thyer vijën e frontit në segmente të caktuara me anë të befasisë, forcat gjigante dhe të thella të mbrojtjes territoriale shqiptare e bënin një pushtim të plotë pothuajse të pamundur. Përgatitja, topografia dhe ndërthurja absolute midis ushtrisë dhe popullit civil garantonte që veriu i Shqipërisë ishte një bastion i hekurt i mbrojtjes kombëtare./dritare.net
