Mision historik në hapësirë! NASA nis operacionin për të shpëtuar teleskopin që po bie drejt Tokës
Friday 3 July 2026, 17:05
Dritare.net
NASA ka nisur një nga misionet më ambicioze dhe të rrezikshme në historinë e eksplorimit hapësinor, duke dërguar një anije robotike për të shpëtuar teleskopin Swift, i cili rrezikon të rikthehet në atmosferën e Tokës në muajt e ardhshëm.
Teleskopi Swift, i lëshuar në vitin 2004, është një nga instrumentet më të rëndësishme për studimin e shpërthimeve më të fuqishme në Univers, të njohura si shpërthime të rrezeve gama, që ndodhin gjatë vdekjes së yjeve gjigante ose përplasjes së objekteve kozmike.
Misioni i shpëtimit po realizohet nga anija robotike LINK, e ndërtuar nga kompania amerikane Katalyst Space Technologies. Roboti, i pajisur me tre krahë mekanikë, kamera dhe sisteme të avancuara navigimi, do të tentojë të kapë teleskopin dhe ta zhvendosë atë në një orbitë më të sigurt.
Sipas shkencëtarëve, kjo është hera e parë që provohet një operacion i tillë në hapësirë dhe rreziku i dështimit mbetet i lartë.
"Është një mision me rrezik të madh, por Swift është një teleskop unik që na lejon të studiojmë fenomene energjetike për të cilat nuk kemi alternativa të tjera", deklaroi Simeon Barber, studiues në Open University.
Problemi ka ardhur si pasojë e rritjes së aktivitetit diellor, i cili ka zgjeruar atmosferën e Tokës deri në lartësinë ku ndodhet Swift. Fërkimi me grimcat atmosferike ka ngadalësuar gradualisht teleskopin, duke e ulur orbitën e tij nga 600 kilometra në vetëm 360 kilometra mbi sipërfaqen e Tokës.
Ekspertët paralajmërojnë se nëse Swift zbret nën 300 kilometra lartësi, çdo operacion shpëtimi do të bëhet praktikisht i pamundur.
Ekipi i Katalyst Space Technologies arriti të projektojë dhe ndërtojë robotin LINK brenda vetëm tetë muajsh, një rekord për një mision kaq kompleks.
Gjatë javëve të ardhshme, anija robotike do të aktivizojë sistemet e saj dhe do të afrohet gradualisht me teleskopin. Pasi të pozicionohet pranë tij, do të përdorë kamerat për të analizuar strukturën e Swift dhe për të gjetur pikën më të sigurt të kapjes.
Shkencëtarët theksojnë se Swift nuk është projektuar kurrë për t'u kapur nga një tjetër anije në orbitë, çka e bën operacionin edhe më të ndërlikuar.
Nëse misioni rezulton i suksesshëm, ai mund të hapë një epokë të re në mirëmbajtjen dhe shpëtimin e satelitëve e teleskopëve në hapësirë, duke zgjatur jetën e tyre dhe duke ulur kostot e zëvendësimit me misione të reja./dritare.net
