Politico: Po shfaqet një rrezik i hershëm i strategjisë së Trump ndaj Iranit!
E Martë 3 Mars 2026, 20:08
Dritare.net
Nga Politico
Vendimi i Donald Trump për të goditur regjimin iranian po kërcënon të trazojë tregun e naftës, një sektor që administrata e tij ka përpjekur me çdo kusht ta mbajë të qëndrueshëm që prej kthimit të tij në Shtëpinë e Bardhë.
Në fundjavë, çmimet globale të naftës bruto u rritën mbi 10 për qind, duke theksuar pasigurinë politike të krijuar nga sulmet ushtarake amerikane ndaj Iranit. Tregu i naftës në SHBA nisi javën me një çmim prej 75 dollarë për fuçi, pas sulmeve të koordinuara nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli ndaj Iranit, që shkaktuan vdekjen e liderit suprem iranian, Ayatollah Ali Khamenei, dhe aktivizuan sulme hakmarrëse mbi disa tankerë që kalonin përmes Ngushticës së Hormuzit, një nga rrugët kryesore të transportit të naftës në botë, përmes të cilës kalon mbi 20 për qind e naftës botërore me anije.
Analistët e tregut dhe ekspertët gjeopolitikë paralajmërojnë se çmimet mund të mbeten të larta për aq kohë sa tensionet rreth Gjirit Persik vazhdojnë, me ndikim të menjëhershëm te çmimet e karburanteve, pikërisht ndërsa shqetësimet për koston e jetesës marrin rëndësi në zgjedhjet paraprake të mesmandateve.
“Çdokush në rajon që po merr pjesë në konflikt e di se takti i dobësisë së Trump është çmimi i lartë i naftës,” tha Michelle Brouhard, drejtuese e politikave dhe riskut gjeopolitik në Kpler, një firmë analizash të komoditeteve.
Edhe zyrtarët rusë po monitorojnë nëse veprimet amerikane do të rrisin çmimet në përfitim të tyre. “Nafta mbi 100 dollarë për fuçi së shpejti,” shkroi përfaqësuesi i Kremlinit Kirill Dmitriev në X të shtunën. Ky rritje e çmimeve vjen ndërsa republikanët përballen me realitetin politik që një pjesë e vogël e amerikanëve i konsideron demokratët si partia më e përkushtuar për uljen e çmimeve të energjisë.
Administrata Trump publikoi një foto në rrjetet sociale të Shtëpisë së Bardhë gjatë sulmit ushtarak, ku shihej sekretari i Energjisë, Chris Wright, një ish-ekzekutiv i industrisë së naftës. Megjithatë, më tej administrata ka minimizuar rrezikun e tronditjeve të çmimeve të naftës.
“Unë nuk jam i shqetësuar. Jam i shqetësuar për jetët e njerëzve. Jam i shqetësuar për shëndetin afatgjatë të këtij vendi, kjo është ajo që më shqetëson,” tha Trump për gazetarët gjatë një eventi në Texas ku promovoi konceptin e “Dominimit të Energjisë Amerikane,” vetëm disa orë para sulmeve, kur u pyet mbi çmimet e naftës.
Një përfundim i shpejtë i konflikteve do të justifikonte këtë besim. Gregory Brew, analist i lartë në Eurasia Group, vuri në dukje se çmimet e karburanteve tashmë kishin filluar të rriteshin javët e fundit me rritjen e rrezikut të një konflikti me Iranin. Ai parashikon se rritja do të jetë e përkohshme nëse konflikti përfundon brenda disa javësh.
Por Irani tashmë ka filluar hakmarrjen duke goditur tankerët e naftës në Ngushticën e Hormuzit. Kompanitë tregtare që përdorin këto tankerë po ndalojnë shpërndarjet përmes rrugës kryesore për shkak të rrezikut, ndërsa anijet po zgjedhin rrugë më të gjata dhe më të shtrenjta për të shmangur zonën.
Rreziku për të trazuar më tej tregjet e naftës është real. Aleatët arabë kanë paralajmëruar administratën Trump se sulmet kundër udhëheqësisë iraniane mund të çojnë në hakmarrje në tregjet e naftës, duke përfshirë sulme ndaj fushave naftëmbajtëse dhe tankerëve në Sundin e Hormuzit.
Pavarësisht kësaj, avionët amerikanë nuk kanë goditur tubacionet e naftës së Iranit, dhe sulmet ndaj marinës iraniane duhet të parandalojnë vendosjen e minave në Hormuz, të dyja masa që duhet të qetësojnë tregun, sipas Richard Goldberg, ish-këshilltar i lartë në Këshillin Kombëtar për Dominimin e Energjisë në Shtëpinë e Bardhë.
Administrata mund të përdorë gjithashtu licenca të sanksioneve për të “kapur në praktikë rezervat lundruese iraniane pa pagesë,” tha ai.
Sipas Landon Derentz, ish-zyrtar i sigurisë kombëtare dhe energjetik, Trump gjithmonë ka marrë parasysh çmimet e energjisë, por këtë herë ka vlerësuar se eliminimi i një Irani me armë bërthamore ishte më i rëndësishëm.
Në planin afatshkurtër, rezervat globale të naftës, duke përfshirë Rezervën Strategjike Amerikane, mund të kompensojnë për çdo ndërprerje të madhe. Kompanitë amerikane të naftës mund të rrisin prodhimin brenda gjashtë deri në nëntë muajsh, sidomos nëse stimulohet nga çmimet e larta.
Trump ka një mbrojtje të lehtë për rritjen e çmimeve për shkak të shpërthimit të prodhimit të naftës vendase që filloi në mes të viteve 2000. Çmimet e naftës, të rregulluara për inflacionin, janë më të ulëta se sa kanë qenë për dekada dhe, ndryshe nga 20 vjet më parë, SHBA tani është eksportuesja kryesore e naftës.
“Administrata mund të ketë marrë parasysh sa i mbipopulluar është tregu tani dhe ka supozuar se disa zëvendësime do të zbutnin çmimet,” tha David Goldwyn, ish-zyrtar i Departamentit të Shtetit për energjinë. “Diplomacia publike është thelbësore në një kohë të tillë, dhe sinjalizimi tek tregu se do të ketë përpjekje të koordinuara për të zëvendësuar furnizimin e ndërprerë është në krye të listës.”/K.C/dritare.net
