Sa rrezikohet Shqipëria nga lufta Iran-SHBA? Flet eksperti i sigurisë Memush Habili!
E Mërkurë 11 Mars 2026, 19:07
Dritare.net
Ndërsa bota vëzhgon me shqetësim përshkallëzimin e dhunës në Lindjen e Mesme, konflikti i drejtpërdrejtë ndërmjet Iranit dhe koalicionit të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli ka hyrë në një fazë kritike, duke zbuluar një asimetri të thellë në kapacitetet ushtarake dhe ekonomike mes palëve ndërluftuese. Në një intervistë të detajuar për emisionin Intervista e Ditës me Mikele Kallanxhiun, në DritareTV, eksperti i sigurisë Memush Habili ofroi një panoramë shteruese të dinamikave të kësaj lufte, duke theksuar se pasojat po rëndojnë në mënyrë dërrmuese mbi Republikën Islamike të Iranit.
Sipas analizës së paraqitur, përplasja ka nisur me goditje ajrore masive dhe të përqendruara nga forcat amerikane dhe izraelite, të cilat kanë shënjestruar objektet jetike, infrastrukturën industriale dhe qendrat ushtarake iraniane. Bilanci i dëmeve është i jashtëzakonshëm: raportohen rreth 1,300 të vrarë dhe 12,000 të plagosur në radhët e Iranit, përfshirë 49 gjeneralë dhe funksionarë të lartë të shtetit, ndërkohë që humbjet nga ana e aleatëve perëndimorë janë të papërfillshme në krahasim, me vetëm rreth 40 viktima, përfshirë 8 ushtarë amerikanë.
Habili vuri në dukje se ky operacion masiv i kushton thesarit amerikan nga 1 miliard deri në 2 miliardë dollarë në ditë, një shifër astronomike që dëshmon angazhimin total teknologjik dhe njerëzor, duke përfshirë fjalën e fundit të aviacionit dhe inteligjencës satelitore e kibernetike. Nga ana tjetër, kundërpërgjigjja e Iranit po venitet me shpejtësi. Pas lëshimit fillestar të rreth 200 raketave balistike, kapaciteti goditës i Teheranit ka rënë në mënyrë drastike, duke prekur shifrën e rreth 30 lëshimeve në ditë. Me një arsenal fillestar prej afërsisht 4,000 raketash dhe një kapacitet prodhimi prej vetëm 20 raketash në 24 orë, Irani po përballet me një shterim të pashmangshëm të rezervave të tij ushtarake brenda pak javësh.
Në rrafshin gjeopolitik, situata e Iranit shfaqet po aq e izoluar. Ndryshe nga shpresat e Teheranit për një konflikt rajonal ku vendet e Gjirit Persik apo fuqi si Rusia dhe Kina do të ndërhynin në mbrojtje të tij, realiteti ka dëshmuar të kundërtën. Kina, e cila ka interesa masive ekonomike dhe ka asistuar Iranin në pasurimin e uraniumit, nuk tregon asnjë gatishmëri për një përplasje të hapur ushtarake me Uashingtonin. Rusia, gjithashtu, ka mbetur një vëzhguese e largët. Më shqetësues, sipas Habilit, është provokimi 'vdekjeprurës' që Irani i ka bërë Turqisë duke lejuar shkeljen e hapësirës ajrore turke me raketa luftarake. Përfshirja potenciale e Turqisë, forca e dytë më e madhe e NATO-s, do të fuste në lojë Nenin 5 të aleancës, duke sjellë fundin e shpejtë dhe shkatërrimtar të regjimit iranian. Një dimension tjetër jetik i konfliktit është ngushtica e Hormuzit, një arterie globale nga ku kalon 20% e naftës së botës. Ndërkohë që Irani teorikisht mund të bllokojë këtë ngushticë për të provokuar një krizë energjetike botërore, një veprim i tillë do të ishte vetëvrasje ekonomike, pasi do të priste të vetmin burim të mbetur të të ardhurave në dollarë për vetë shtetin iranian.
Përtej teatrit kryesor të luftimeve, Habili theksoi qartë impaktin periferik, por të ndjeshëm në vende si Shqipëria. Habili qetësoi publikun se Shqipëria, si anëtare e NATO-s dhe pa interes strategjik për Iranin, nuk përballet me asnjë rrezik të drejtpërdrejtë ushtarak apo sulm me raketa. Distanca e madhe prej mbi 2,000 kilometrash dhe mburoja e Aleancës së Atlantikut të Veriut e bëjnë një sulm fizik ndaj Tiranës një skenar fantastiko-shkencor. Megjithatë, vendi nuk është imun ndaj pasojave sekondare. Eksperti paralajmëroi ashpër mbi abuzimet spekulative në tregun e karburanteve, ku çmimet në Shqipëri dhe rajon rriten artificialisht që në ditën e parë të konfliktit, pavarësisht se rezervat në depo janë blerë muaj më parë. Rritja e pajustifikuar e çmimeve të naftës kërcënon të rrisë koston e transportit dhe të mallrave të shportës, duke sjellë një krizë artificiale të kostos së jetesës. Gjithashtu, Habili e çoi vëmendjen te cenueshmëria e lartë e sigurisë kombëtare të Shqipërisë në terma të mbrojtjes ajrore dhe kibernetike. Në dallim nga periudha e Luftës së Ftohtë, kur vendi ishte i pajisur me infrastrukturë mbrojtëse shumështresore dhe bunkerë të aftë për të përballuar valët goditëse të një shpërthimi bërthamor, sot Shqipëria mbështetet totalisht te radarët e NATO-s në Itali dhe Rumani. Vendi ka mungesë absolute të sistemeve kundërajrore dhe radarëve të hershëm, duke evidentuar një boshllëk të rrezikshëm në pavarësinë ushtarake të shtetit. Përmes kësaj analize të ftohtë dhe objektive, mesazhi përfundimtar mbetet ai i vigjilencës, nevojës për ndërhyrje shtetërore ndaj spekulantëve ekonomikë, dhe apelit për edukimin e popullatës civile në rast emergjencash, një detyrim themelor që institucionet shtetërore e kanë lënë në harresë./dritare.net
