Në fermat e dhive dhe kaprojve në Austri!
Sunday 28 June 2026, 12:12
Dritare.net
Bujqësia dhe blegtoria janë sektorë jetikë për ekonominë e çdo vendi, por në epokën moderne, ato përballen me sfida të paprecedentë që lidhen me mungesën e fuqisë punëtore, nevojën për rritje të standardeve të cilësisë dhe domosdoshmërinë e integrimit në tregjet e mëdha. Gazetarja Rudina Xhunga me DritareTV, udhëtoi në landin e Austrisë së Poshtme ku zbuloi modele thellësisht funksionale që mund t'i shërbejnë si udhërrëfyes sektorit bujqësor në Shqipëri. Përmes vizitave në ferma të ndryshme dhe bisedave me ekspertë të fushës, gazetarët kanë sjellë në vëmendje se si inovacioni, organizimi komunitar dhe ndihma e specializuar po mbajnë gjallë dhe po zhvillojnë zonat rurale austriake.
Në fshatin Liechtenstein, një qytezë me vetëm 1050 banorë, u vu re një fenomen i rrallë për realitetin shqiptar: një dyqan i produkteve lokale që funksionon plotësisht pa shitës. Kryetari i bashkisë shpjegoi se rreth 60 fermerë vendas janë bashkuar në një union për të sjellë prodhimet e tyr, nga mishi i kaprollit tek mjalti dhe produktet e qumështit, në një pikë të vetme shitjeje. Konsumatorët hyjnë, zgjedhin produktet dhe paguajnë vetë përmes sistemeve digjitale si kodet QR.
Ky model ka lindur nga një nevojë thelbësore: fermerët nuk kanë kohë të merren me shitjen me pakicë, pasi janë të angazhuar në punët e përditshme të bujqësisë. Ky sistem i bazuar te besimi dhe kooperimi ofron një zgjidhje gjeniale për mungesën e fuqisë punëtore në zonat rurale, duke i dhënë njëkohësisht vlerë të shtuar produkteve përmes markimit rajonal. Kalimi nga tregtia në prodhim zbuloi të tjera inovacione thelbësore.
Në fermën e Thomas Handler, një traditë e gjeneratës së katërt ka përqafuar plotësisht teknologjinë e lartë. Të dhënat historike të fermës tregojnë një rritje marramendëse të rendimentit: nga 4,500 litra qumësht për lopë në vitin 1981, në një mesatare prej 10,500 litrash sot, me disa individë që arrijnë deri në 14,500 litra. Ky sukses nuk ka ardhur rastësisht. Ai është rezultat i optimizimit të ushqimit përmes kompanive të specializuara si Schaumann dhe instalimit të dy robotëve të mjeljes me një vlerë investimi prej rreth 350,000 eurosh. Këta robotë jo vetëm që garantojnë një higjienë absolute duke larë dhe dezinfektuar gjirin e lopës pa asnjë kontakt njerëzor, por kanë ulur në mënyrë drastike nevojën për punëtorë krahu, duke i mundësuar familjes të menaxhojë tufën me efikasitet maksimal.
Një tjetër shembull i suksesit rural ishte ferma e dhive e menaxhuar nga Michael dhe Julia, të cilët mbajnë rreth 320 krerë dhi të racës Saanen. Ata kanë arritur të mbyllin ciklin e prodhimit, duke ngritur një baxho të vogël brenda fermës ku përpunojnë rreth 950 litra qumësht në ditë. Produktet e tyre shiten në zinxhirë të mëdhenj supermarketesh si Billa dhe në sektorin e HoReCa-s. Ajo që spikat në këtë model është përkushtimi ndaj ekonomisë qarkulluese dhe certifikimit bio, duke iu garantuar kafshëve kullotje të lirë në mbi 4.5 hektarë tokë. Përfshirja e fëmijëve të tyre në jetën e fermës jep një mesazh të fortë për rëndësinë e ruajtjes së trashëgimisë rurale dhe mbajtjes së të rinjve në bujqësi.
Në një perspektivë më të gjerë, themeluesi i "Austria Praemix" theksoi se ky nivel zhvillimi kërkon kohë, mbështetje dhe njohuri të specializuara. Që prej vitit 2000, kjo kompani ka qenë e pranishme në Shqipëri për të transferuar standardet evropiane në fermat vendase, duke ofruar këshillime për ndërtimin e stallave, zgjedhjen e gjenetikës dhe optimizimin e ushqimit. Ndërsa në Austri rreth 95% e fermave plotësojnë standardet rigoroze të BE-së për cilësinë e qumështit, Shqipëria ka ende një rrugë të gjatë për të bërë.
Megjithatë, fokusi nuk duhet të jetë vetëm tek komplekset gjigante industriale, por te fuqizimi i fermave familjare me 50 deri në 70 krerë, ku lidhja emocionale me kafshën garanton kujdes dhe cilësi. Përfundimi më i rëndësishëm i këtij investigimi vjen nga Qendra Kombëtare e Mbarshtimit të Gjedhit në Vjenë, ku theksohet se një fermer austriak nuk mund të mbijetojë i vetëm. Bashkimi në shoqata, dhoma bujqësie dhe kooperativa është çelësi për të negociuar çmime të drejta, për të pasur qasje në tregje dhe për të përmirësuar gjenetikën përmes analizave të thelluara të të dhënave. Nëse Shqipëria dëshiron të ndërtojë një sektor bujqësor konkurrues në prag të integrimit në BE, duhet urgjentisht të braktisë individualizmin ekstrem dhe të përqafojë modelet e kooperimit dhe inovacionit teknologjik./dritare.net
