E keni mendjen vetëm tek faturat? Kujdes, po plakni zemrën tuaj!
E Shtunë 24 Janar 2026, 15:03
Dritare.net
Shqetësimi i vazhdueshëm për paratë mund të përshpejtojë plakjen e zemrës edhe më shumë sesa faktorët tradicionalë të rrezikut për sëmundjet kardiovaskulare, sipas një studimi të ri të botuar në revistën shkencore Mayo Clinic Proceedings.
Sëmundjet e zemrës vijojnë të jenë shkaku kryesor i vdekjeve në botë ndërsa gjetjet e këtij studimi ngrenë pyetje të reja mbi rolin e stresit financiar në shëndetin kardiovaskular dhe mënyrat se si individët mund të mbrojnë zemrën e tyre nga ky presion i padukshëm, por i vazhdueshëm.
Çfarë zbuloi studimi?
Sipas Dr. Wen, studiuesit analizuan të dhëna nga mbi 280 mijë të rritur, të cilët kishin plotësuar anketa të detajuara mbi kushtet e tyre sociale dhe ekonomike, si dhe kishin kryer vlerësime klinike të shëndetit kardiovaskular.
Në vend që të fokusohej vetëm në shfaqjen e sëmundjeve të zemrës, studimi u përqendrua në konceptin e “moshës kardiovaskulare” një tregues që mat se sa e “vjetër” është biologjikisht zemra dhe enët e gjakut, krahasuar me moshën reale të individit.
Rezultatet treguan se personat që përjetonin nivele të larta stresi financiar dhe pasiguri ushqimore kishin shenja të plakjes më të avancuar të zemrës, edhe pasi u morën parasysh faktorët klasikë të rrezikut, si tensioni i lartë i gjakut apo diabeti.
Me fjalë të tjera, dy persona të së njëjtës moshë mund të kenë zemra që plaken me ritme të ndryshme, në varësi të presionit financiar që përjetojnë. Edhe pse studimi nuk vërteton një lidhje shkak-pasojë, ai sugjeron fuqishëm se stresi ekonomik ndikon drejtpërdrejt në shëndetin e zemrës.
Çfarë do të thotë që stresi “plak” zemrën?
Plakja kardiovaskulare i referohet ndryshimeve strukturore dhe funksionale që rrisin rrezikun për sëmundje të zemrës, si ngurtësimi i enëve të gjakut, dobësimi i muskulit të zemrës dhe aftësia e reduktuar për t’u përballur me sforcimin fizik.
Stresi kronik aktivizon vazhdimisht hormone si kortizoli dhe adrenalina, të cilat ndikojnë në presionin e gjakut, rrahjet e zemrës, inflamacionin dhe metabolizmin. Kur ky aktivizim zgjat për periudha të gjata, ai kontribuon në “konsumimin” gradual të zemrës dhe enëve të gjakut, duke imituar efektet e plakjes natyrore.
Pse stresi financiar është më i rrezikshëm?
Ndryshe nga streset afatshkurtra, stresi financiar është zakonisht kronik dhe i pashmangshëm. Ai përfshin shqetësime të vazhdueshme për pagesën e faturave, borxhet, strehimin, shpenzimet mjekësore apo mbështetjen e familjes.
Ky lloj stresi ndikon në shumë aspekte të jetës së përditshme: prish gjumin, kufizon aksesin në ushqim të shëndetshëm dhe kujdes mjekësor, si dhe redukton mundësitë për aktivitet fizik dhe pushim. Të gjitha këto elemente bashkëveprojnë dhe përforcojnë rrezikun kardiovaskular me kalimin e kohës.
Si krahasohet me faktorët tradicionalë të rrezikut?
Ajo që e bën këtë studim veçanërisht domethënës, sipas Dr. Wen, është fakti se ndikimi i stresit financiar në plakjen e zemrës ishte i ngjashëm, madje në disa raste më i fortë, se ai i faktorëve të njohur si tensioni i lartë i gjakut, diabeti apo pirja e duhanit.
Kjo tregon se përcaktuesit socialë të shëndetit si stresi financiar dhe pasiguria ushqimore duhet të trajtohen me të njëjtën seriozitet si faktorët mjekësorë klasikë, pasi ata nuk i zëvendësojnë, por i shtojnë rreziqet ekzistuese.
A është e pashmangshme sëmundja e zemrës?
Jo. Stresi financiar rrit rrezikun, por nuk e bën të pashmangshme sëmundjen e zemrës. Ka hapa konkretë që individët dhe mjekët mund të ndërmarrin për të ulur dëmin, përmes parandalimit, trajtimit të hershëm dhe mbështetjes sociale.
Çfarë duhet të bëjnë mjekët dhe individët?
Mjekët duhet ta përfshijnë stresin financiar në vlerësimin e përgjithshëm të rrezikut të pacientit, duke e trajtuar atë njësoj si historinë familjare apo stilin e jetës. Pyetjet mbi vështirësitë financiare dhe aksesin në burime mund të ndihmojnë në përshtatjen më të mirë të trajtimit dhe rritjen e besimit mes mjekut dhe pacientit.
Ndërkohë, individët duhet të fokusohen te bazat e shëndetit të zemrës: aktiviteti fizik i rregullt, ushqimi i shëndetshëm, ruajtja e peshës optimale, mospirja e duhanit dhe kontrolli i rregullt i presionit të gjakut, kolesterolit dhe sheqerit në gjak. Praktikat e menaxhimit të stresit, gjumi i mjaftueshëm dhe lidhjet sociale janë gjithashtu thelbësore./CNN
