Mbreti Ilir që mësoi të luftojë Pirron e Epirit
Thursday 11 June 2026, 20:08
Dritare.net
Në dokumentarin e autorit amerikan Arthur Holcombe në DritareTv, trajtohet një nga periudhat më të rëndësishme të historisë së lashtë në Ballkan, ku Iliria, Epiri dhe Maqedonia ishin në qendër të zhvillimeve politike dhe ushtarake të kohës. Autori sjell në vëmendje figurën e mbretit ilir Glauk të Taulantëve dhe lidhjet e tij me Aleksandrin e Madh dhe Pirron e Epirit, dy nga emrat më të njohur të antikitetit. Në fokus janë edhe betejat dhe aleancat që formësuan fatin e rajonit në shekujt IV–III para Krishtit.
"Ilirët, Epiri dhe Maqedonia
Historiani romak Tit Livi rrëfen se kur gjenerali kartagjenas Hanibal Barca u pyet se cilët ishin komandantët më të mëdhenj ushtarakë të historisë, ai vendosi në vendin e parë Aleksandrin e Madh të Maqedonisë dhe në të dytin Pirron e Epirit. Një detaj i jashtëzakonshëm historik është se mbreti ilir, Glauku i Taulantëve pati rastin t’i njohë të dy këta burra legjendarë: njërin si kundërshtar në fushën e betejës, tjetrin si djalë të birësuar dhe të rritur nën mbrojtjen e tij. Taulantët vepronin në një skenë të ndërlikuar politike së bashku me Maqedoninë dhe Epirin. Kulturat, ushtritë dhe ekonomitë e tyre ishin të lidhura ngushtë. Ndryshe nga qytet-shtetet detare helene në jug, këto ishin shoqëri të bazuara në miniera dhe blegtori, të drejtuara nga mbretër dhe fise të fuqishme. Marrëdhëniet mes tyre ndërtoheshin mbi traktate, martesa dinastike dhe tregti të gjerë. Gruaja e mbretit Glauk, Beroia, ishte vetë një princeshë epirote. Për të ruajtur paqen me ilirët, Filipi II i Maqedonisë u martua me Audatën, një princeshë dardane. Dardanët kontrollonin një shtet të fuqishëm ilir në territorin e Kosovës së sotme dhe Serbisë jugore, të pasur me argjend, ar, hekur dhe bakër. Të ardhurat nga këto miniera u mundësonin atyre të mbanin një klasë profesioniste luftëtarësh që sfidonte vazhdimisht hegjemoninë maqedonase.
Shkolla e Luftës e Aleksandrit: Rrethimi i Pelionit
Pas vrasjes së Filipit II në vitin 336 para Krishtit, ilirët gjetën një mundësi për të rimarrë territoret e humbura pranë liqeneve të Ohrit dhe Prespës. Mbreti Glauk i Taulantëve bashkoi forcat me Dardanët dhe arriti të dëbojë maqedonasit nga rajoni i Ohrit. Kulmi i kësaj fushate ishte Rrethimi i Pelionit në vitin 335 para Krishtit. Aty, ilirët arritën ta bllokonin Aleksandrin e Madh në një luginë të ngushtë, duke e përballuar me humbjen. Vetëm falë një kundërsulmi të guximshëm dhe brilant, ai arriti ta shpëtojë ushtrinë e tij. Pikërisht në këto male Aleksandri mori mësimet më të ashpra të luftës. Ai kuptoi se nuk mund ta pushtonte Perandorinë Perse pa siguruar më parë kufijtë veriorë. Lufta kundër ilirëve e mësoi si të manovronte në terrene të thyera malore kundër një armiku që njihte çdo shteg dhe çdo grykë mali. Më vonë, ai do të përdorte të njëjtat taktika surprize në fushatat e tij të mëdha në Lindje. Megjithëse fitoi Betejën e Pelionit, Aleksandri nuk e ndoqi armikun në territorin ilir. Ai e kuptoi se ishte shumë më e lehtë të negocioje kufijtë sesa të mbroje male të tëra. Ilirët pranuan besnikërinë ndaj tij, ndërsa ruajtën tokat e tyre. Mijëra luftëtarë ilirë iu bashkuan ushtrisë së Aleksandrit dhe marshuan me të deri në kufijtë e Afganistanit të sotëm.
Princi jetim nën mbrojtjen e Ilirëve
Pas vdekjes së papritur të Aleksandrit të Madh në vitin 323 para Krishtit, gjeneralët e tij nisën luftëra të përgjakshme për ndarjen e perandorisë. Në këtë kaos, regjenti maqedonas Kasandër pushtoi Epirin, duke shkaktuar vdekjen e mbretit Eakid. Trashëgimtari i fronit epirot ishte një fëmijë i vogël: Pirroja. Për ta shpëtuar nga armiqtë, besnikët e tij e nxorën fshehurazi nga vendi dhe e çuan në të vetmin vend ku as Maqedonia dhe as Epiri nuk mund ta preknin: në oborrin e mbretit ilir Glauk, me shumë gjasa pikërisht këtu, në Përsqop. Biografi grek Plutarku e përshkruan këtë moment në mënyrë prekëse. Ai tregon se si vogëlushi u zvarrit drejt Glaukut, e kapi nga gjunjët dhe u ngrit në këmbë pranë tij. Duke i dhënë strehim princit, Glauku po sfidonte hapur Maqedoninë dhe po rrezikonte të shpallte luftë. Por basti i tij rezultoi fitues. Në vitin 306 para Krishtit, kur Pirroja mbushi dymbëdhjetë vjeç, Glauku udhëhoqi një ushtri ilire drejt Epirit dhe e riktheu me sukses djaloshin në fronin e tij. I rritur mes Taulantëve, Pirroja mori formimin e tij të parë si fisnik dhe luftëtar ilir. Taktikat dhe përvoja që fitoi në oborrin ilir do ta shndërronin më vonë në një nga strategët më të shkëlqyer të botës antike, njeriun që do të pushtonte Italinë dhe do t'u shkaktonte humbje të njëpasnjëshme legjioneve romake. Pa mbrojtjen dhe edukimin që mori nga Taulantët, historia ndoshta nuk do ta njihte kurrë shprehjen e famshme: "fitore si e Pirros".dritare.net
